Fotograaf Peter van Beek over twee jaar werken aan ‘Dromen zonder Dak’
Nog tot en met 30 januari is in Amare de fototentoonstelling ‘Dromen zonder Dak – Stemmen van de Straat’ te zien. Fotograaf Peter van Beek portretteerde 16 dakloze mensen in Den Haag. Niet in hun ellende, maar in hun dromen, passies en levenskracht. We spraken hem over het project.
Twee jaar werk zit in deze expositie. Wat maakte dit project zo bijzonder voor jou?
“Bijzonder was de ontmoeting met de mensen, het leren kennen van de meeste ‘modellen’. Na elk gesprek leer je iemand een beetje beter kennen. Ook is het een mooi mysterie dat anderen na twee jaar nog steeds ondoorgrondelijk zijn. Meestal ontdekte ik dat het verleden alles in zich had om een fout zijpad in te slaan of de weg kwijt te raken. Of er gebeurden later op het levenspad dingen die enorme gevolgen zouden hebben.”
Je hebt met 16 mensen gewerkt. Welk verhaal raakt je nog steeds het meest?
“Een middelbare man die na 35 jaar hard werken niet-betalende opdrachtgevers krijgt en als zzp’er dan fucked is. Huis verkocht, leven in hotels en uiteindelijk leef je als 64-jarige in een tent in het bos. Net als een andere geportretteerde, in hetzelfde bos, 79 jaar…
Of een jonge vrouw die in haar eigen dossier las dat op haar zesde al PTSS was geconstateerd. Zij zegt: ‘Het enige wat ik uit mijn jeugd heb overgehouden is angst.’ Zij moest als kind en puber met haar moeder en een crackverslaafde vriend leven.”
Hoe reageerden de mensen toen ze hun foto voor het eerst zagen?
“Mensen vinden het resultaat prachtig en zijn vaak onder de indruk van wat ik er als fotograaf van heb kunnen maken. Op de set zie je vaak een fletse afspiegeling van de uiteindelijke foto met zijn kader, belichting en nabewerking. Mensen zijn ontroerd. En heel trots. De meesten van hen willen graag inzicht geven, uitleg geven bij de foto. Aan de kaak stellen. Dakloosheid is een mensenrechtenschending.”
Je noemt het ‘passieverhalen’. Waarom koos je ervoor om niet de dakloosheid, maar de dromen centraal te stellen?
“Dromen zijn van iedereen. Al loop je vast in het systeem, dan nog heb je dromen of verlangens. Juist het verbeelden van verlangens roept herinneringen op aan mooiere tijden. Het visualiseren van een droom geeft moed, energie of inzicht over wensen en streef momenten. Door twee jaar met mensen te werken komen er veel gesprekken waarin over het leven wordt gepraat. Inclusief anekdotes, verdriet en humor.
En trouwens: de foto van de dakloze man liggend op een bankje, blik bier naast zich… dat kennen we nu wel. Laat de mens zelf zien, niet een nare situatie.”
Wat hoop je dat bezoekers meenemen?
“Ik hoop dat we ons gaan realiseren dat dakloosheid niet mogelijk zou moeten zijn. Niet iets menselijks is. Ik hoop dat men gaat inzien dat een dak boven je hoofd een recht is.
Met dakloosheid worden fundamentele rechten geschonden. Het probleem ligt niet bij de dakloze persoon, maar bij het systeem. Een mens kan pech hebben en alles kwijtraken. Maar het systeem zou dusdanig moeten functioneren dat dakloosheid niet hoeft te bestaan.”
Wat hoop je dat deze expositie teweegbrengt in Den Haag?
“Kijk naar je eigen dromen, dan is het minder moeilijk compassie te hebben. Zie jezelf als de ander en dan weet je wat je niemand toewenst: slapen in een tent bij -5 in een bos, langs een spoorrails, in een portiek of onder een brug.”
Dromen zonder Dak – Stemmen van de Straat Nog te zien tot en met 30 januari in Amare, Den Haag. Gratis toegang.
Bij elke foto hoort een verhaal dat je via een QR-code kunt beluisteren.
‘Dromen zonder Dak’ is een samenwerking tussen fotograaf Peter van Beek en Straat Consulaat, gerealiseerd met steun van stichting Zona Luma.
Op 30 januari organiseert Straat Consulaat het verkiezingsdebat ‘Stemmen voor een Thuis’ over de wooncrisis en dakloosheid. Wil je daarbij zijn? Meld je dan hier aan.
