Over de Schuldenfabriek en hoe schulden leiden tot dakloosheid
Uit de ETHOS-telling in Den Haag blijkt dat 40% van alle dakloze mensen jonger is dan 28 jaar. Het hebben van schulden is een belangrijke route naar dakloosheid. Als er niet genoeg geld is om de rekeningen te betalen, dan stapelen de schulden snel op, er ontstaan zorg- en huurachterstanden. Als je wil voorkomen dat jongeren dakloos raken, moet je beginnen met het bieden van financiële bestaanszekerheid.
De spiraal van binnen naar buiten
Bij Straat Consulaat zien we dagelijks wat daarachter schuilgaat. Jongeren die dakloos raken komen vaak uit een instabiele thuissituatie en hebben geen vangnet om op terug te vallen. Met een uitkering, studiefinanciering of minimumloon is het bijna onmogelijk om rond te komen. Als het geld opraakt, stop je eerst met het betalen van je zorgverzekering en huur — want je moet eten. Ondertussen probeer je mee te doen in de samenleving, en juist dan zijn diensten als Klarna funest: ze verleiden je om geld uit te geven dat je niet hebt. Zo verschuiven de problemen en worden ze alleen maar groter. Een woning huren is vervolgens onmogelijk: voor sociale huur sta je als jongere jarenlang op een wachtlijst, en voor particuliere huur moet je 2,5 tot 3,5 keer de huur verdienen. Dat lukt de meeste jongeren niet. En zo raken ze vast.
De cijfers zijn alarmerend. Uit onderzoek van State of Youth blijkt dat 81% van de jongeren weleens geldzorgen ervaart. 60% heeft veel stress door financiële onzekerheid. Bijna de helft van alle jongeren heeft schulden, zo laat onderzoek van Deloitte (2025) zien.
We schreven hier eerder al over: hoe jongeren verleid worden om schulden te maken, bijvoorbeeld door bedrijven zoals Klarna. En over hoe de gokindustrie steeds meer jongeren in financiële problemen brengt. Dit is geen nieuw probleem, maar het wordt steeds urgenter. Om te voorkomen dat schulden zich opstapelen en uiteindelijk kunnen leiden tot dakloosheid, moeten jongeren beter beschermd worden.
De Schuldenfabriek
Achter deze schulden schuilt een pervers systeem, waarbij andere mensen en bedrijven geld verdienen aan de schulden van een ander. Vorige week verscheen het boek van Jamal Oulel: De Schuldenfabriek, een aanklacht tegen het systeem van incassobureaus en deurwaarders dat jongeren in een financiële val lokt.
In dit interview afgelopen weekend in het NRC stelt hij dat incassobureaus en deurwaarders een financieel belang hebben bij het opstapelen van schulden van anderen. Met zijn boek laat hij zien dat schulden geen persoonlijke mislukking zijn, maar het gevolg van een oneerlijk systeem.
Verleid om te lenen
‘Buy Now, Pay Later’ diensten worden vooral veel gebruikt door jongeren, die daardoor in de financiële problemen komen. Een concreet voorbeeld: vorige week kwam Klarna weer in het nieuws naar aanleiding van een artikel van Follow the Money, waarbij Klarna onterecht handelt als incassodienst. Begin 2025 oordeelde de rechter al dat Klarna verdient aan incassokosten.
De stichting Socialdebt van Jamal Oulel, neemt de schulden van maximaal 2.500 euro over van jongeren tussen de 18-27 jaar. Hij biedt daarmee een alternatief om jongeren te helpen met het aflossen van beginnende schulden én te voorkomen dat ze opnieuw in dit systeem worden gesleurd.
Initiatieven zoals Socialdebt laten zien dat het anders kan. Maar het wordt tijd dat de overheid én bedrijven verantwoordelijkheid nemen om te voorkomen dat jongeren schulden maken. Daarnaast is het onacceptabel dat incassobureaus commerciële tussenpersonen zijn, die als doel hebben om te verdienen aan de schulden van een ander. Dat zou verboden moeten worden!
