Waarom ons educatieproject deelnemers helpt om weer te geloven dat zij iets kunnen bereiken
40% van dakloze mensen is jonger dan 27 jaar. Deze jongeren zitten vaak vast in overlevingsmodus: snel geld verdienen, van slaapplek naar slaapplek. Het idee van ‘naar school gaan’ voelt dan als een onbereikbare luxe.
Het educatieproject biedt een veilige omgeving om te ontdekken of een opleiding haalbaar is. “Dit traject hoeft niet direct te leiden tot directe doorstroom naar een opleiding,” legt projectleider Roos uit. “Het is er echt om achter te komen: oké, kan ik het combineren met de situatie waarin ik nu zit? Of heb ik eerst nog andere zaken op te lossen?”
Half september start weer een nieuwe groep van maximaal 15 deelnemers aan een uniek traject van 10 weken. Samen met ROC Mondriaan bieden we hen de kans om te ervaren hoe het is om weer naar school te gaan – zonder de druk van directe commitments of studieschulden.
Wie zijn deze deelnemers?
De doelgroep is breder dan je misschien denkt. “Het overgrote deel heeft een achtergrond in dakloosheid, maar we zitten ook aan de kant van preventie,” vertelt Roos. “Dus eigenlijk de groep die later potentieel dakloos zou kunnen worden.”
Denk aan jongeren en volwassenen uit onveilige thuissituaties waar huiselijk geweld speelt, of verslaving. Grote families met alleenstaande moeders die meer dan fulltime werken om alles te kunnen betalen. Jongeren die thuis weinig structuur of begeleiding krijgen en op straat belanden. “Dat zijn eigenlijk allemaal mensen die een verhoogde kans hebben om later dakloos te raken.”
Van overleven naar geloven
Voor veel deelnemers is de stap naar het educatieproject groot. Ze zitten vaak vast in overlevingsmodus: snel geld verdienen, van slaapplek naar slaapplek. Het idee van ‘naar school gaan’ voelt abstract en onbereikbaar.
Om deel te nemen is er één belangrijke voorwaarde die alle deelnemers hebben: “Eigenlijk iedereen die start heeft een soort van ‘begingeloof’, dat het gaat lukken op korte termijn de stap richting onderwijs te zetten. Als ze er zelf nog niet in geloven, dan gaan ze het eigenlijk niet doen.”
Als deelnemers dan eenmaal gestart zijn, wanneer ziet Roos dan dat het project echt werkt? “Eigenlijk na een paar weken. Ze zitten tussen jongeren met dezelfde achtergrond, maar nu allemaal ook dezelfde drive om aan hun toekomst te werken. Dan zie je een soort van geloof dat het hen dit keer wel gaat lukken.”
Meer dan alleen lessen
Het educatieproject is meer dan Nederlands, rekenen en beroepsoriëntatie. Naast de vaste lessen organiseert het team ook activiteiten: poolen, bowlen, museumbezoeken. “Die helpen de groep om elkaar beter te leren kennen en te motiveren.”
Het opkrikken van basisvaardigheden blijkt enorm belangrijk. “Als jij al zes jaar niet meer naar school bent gegaan en je ziet dat jonkies van 15, 16 dat allemaal wel goed weten, zorgt dat voor heel veel onzekerheid. Dat proberen we weg te nemen door deze lessen al aan te bieden voordat je je inschrijft voor een vervolgopleiding.”
Het keerpunt: hulp durven vragen
Een belangrijk moment komt wanneer jongeren eindelijk hulp durven vragen. “Ik heb meerdere keren gehoord van jongeren dat ze eindelijk hulp durven vragen. Ze zijn vaak bang dat wanneer ze op een ‘echte opleiding’ zitten, ze geen vragen durven te stellen omdat ze bang zijn dom over te komen bij hun docent waar ze nog 2, 3 of 4 jaar les van krijgen.”
“Omdat ze bij ons een traject van 10 weken doorlopen, is deze angst hier veel minder. De docenten gaan niet over een vervolgtraject en sturen veel meer op het stellen van vragen. Doordat ze dat leren, zien ze wat het hen brengt om hulp te vragen. En dat geloof in zichzelf – als ik die sprong zie, dan weet ik dat de sprongen daarna ook gezet gaan worden.”
Het succes zit ook in persoonlijke begeleiding. “Ze hebben nooit iemand gehad die naast ze staat, helpt met het vinden van een stageplek of het inschrijven voor een opleiding. Voor hen is het zo belangrijk en fijn dat iemand hen die zekerheid geeft : als je deze stappen zet, dan komt het goed.”
Ontdekken wat mogelijk is
Tijdens het project ontdekken jongeren wat ze kunnen en willen. “Dit project is er om achter te komen of jij een opleiding kan doen in de situatie waarin je je bevindt. Sommige deelnemers komen erachter dat ze niet genoeg privacy hebben om huiswerk te maken, bijvoorbeeld in de opvang. Anderen beseffen juist dat dit niet de situatie is waarin ze graag een opleiding willen en kunnen doen.”
“Het betekent ook niet dat je direct doorstroomt. Ze kunnen uitzoeken op welk niveau ze zitten, welke opleiding bij hen past, maar soms ook dat ze deze pas kunnen of willen starten als ze stabielere leefsituatie hebben.”
“Hij heeft andere deelnemers meegetrokken in zijn enthousiasme”
Als we Roos vragen om een inspirerend voorbeeld van wat het educatieproject kan betekenen, vertelt ze het verhaal van een jongen die op zijn negende naar Nederland kwam vanuit een compleet andere cultuur. “De overgang was heel erg groot en zijn band met zijn ouders was niet heel sterk. Voor de rest had hij hier dus eigenlijk helemaal niks of niemand. Hij is in een verslaving terechtgekomen. Vervolgens uiteindelijk in een safehouse. En zat hartstikke vast.”
Na een presentatie van Roos op het safehouse besloot hij het educatieproject te doen. “Hij kwam erachter dat hij bovengemiddeld goed mee kon komen in de klas. Nederlands ging heel goed, rekenen ging heel goed. Hij was echt een voorbeeld. Hij zag ook dat hij andere deelnemers meetrok in zijn enthousiasme voor school.”
“Door dit project af te maken en iemand die naast hem stond bij de inschrijving voor een vervolgopleiding, bij het zoeken van een stageplek – en eigenlijk met succeservaring op succeservaring – is hij dusdanig in zichzelf gaan geloven dat hij die stap ook heeft gezet. Hij is gestart aan de opleiding ‘Persoonlijk begeleider maatschappelijk zorg’ en zit inmiddels in zijn tweede jaar. Daarnaast heeft hij geheel zelfstandig ook zijn tweede stageplek gezocht in Den Haag. Als hoogtepunt heeft hij sinds kort ook zijn eigen woning.”
“Zie het als een generale repetitie”
Voor jongeren die twijfelen heeft Roos een heldere boodschap: “Ik zeg altijd, zie het als een generale repetitie. Het kan nooit kwaad om te kijken of je er daadwerkelijk klaar voor bent.”
“Mocht blijken dat het op dit moment nog niet lukt, dat het te veel is om naar elke les te komen, om je te concentreren, dan is dat eigenlijk ook een positieve ervaring. Want als je je direct zou hebben ingeschreven voor een opleiding en na twee maanden uitvalt, geeft dat vaak een gevoel van falen.”
“Terwijl dit eigenlijk een generale repetitie is waarbij je kan laten zien – aan jezelf – dat het voor drie maanden lukt om naar elke les te komen, of om aan je basisvaardigheden te werken die je bijna op elke opleiding nodig hebt.”
Na 10 weken krijgen deelnemers een certificaat. “Dan zie je ze helemaal stralen. Voor ons is een succeservaring niet per se directe doorstroom naar een opleiding. Het is ook een enorm succes als iemand erachter komt dat dit nog niet de tijd is om een opleiding te gaan doen.”
Ken jij iemand bij wie dit project past?
Half september start een nieuwe groep. We zoeken deelnemers die het idee hebben dat ze stilstaan en eigenlijk graag vooruit willen.
Werk jij met jongeren en/of volwassenen die misschien zouden willen deelnemen? Of ken je iemand waar het educatieproject geschikt voor zou zijn? Lees hier verder en neem contact op met Roos.
Want zoals Roos het samenvat: “Soms hebben mensen gewoon een laatste zetje in hun rug nodig en dat is wat wij geven.”
